بهشت کوچک من...

شهرستان بندر انزلی در مختصات جغرافیایی 36 درجه و 56 دقیقه تا 37 درجه و 19 دقیقه عرض شمالی از خط استوا و 49 درجه و 16 دقیقه تا 56 درجه و 50 دقیقه طول شرقی از نصف النهار مبداء واقع شده است. شهرستان بندرانزلی که در ناحیه ای کاملاً جلگه ای به صورت طولی ، در ساحل دریای خزر واقع شده ، دارای آب و هوای معتدل مرطوب است و میزان بارندگی آن بسیار بالاست و طوریکه سالانه متوسط 1892 میلی متر بارندگی در این شهر گزارش می شود ، میزان رطوبت نسبی در این منطقه در سال بین 71 تا 97 درصد در نوسان است. از جمله زیباترین مناظر آبیب شهرستان تالاب انزلی است. این تالاب محل تخم ریزی آبزیان و پناهگاه و مأمن پرندگان بومی ومهاجر است. در داخل تالاب ، جزایر زیبایی وجود دارد و دو شهر زیبای انزلی وآب کنار در ساحل آن قرار دارند

 تالاب انزلی باوسعت ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلومترمربع حکم تصفیه خانه را برای آب رودخانه هایی دارد که به دریای خزر می ریزد. این تالاب با بیش از ۱۰۰ گونه پرنده ، ۵۰ گونه ماهی ، صدهاگونه موجودات گیاهی ، جانوری و میکروسکوپی و دهها گونه گیاهی اکوسیستم کم نظیری دارد. تالاب انزلی از سال ۱۳۵۴ جزو تالابهای بین المللی تحت حفاظت شده و مهمترین منبع تکثیر وتولید ماهیان خاویاری واستخوانی دریای خزراست. تالاب انزلی به عنوان یکی از مهمترین تالابهای بین المللی چندسالی است با بی توجهی های زیادی روبرو شده است. تا آنجا که این تالاب درآستانه یک بحران بزرگ که منجر به نابودی آن می شود قرار گرفته است. درپی اوج گیری آلودگی و تخریب تالاب بندرانزلی که رسانه های بسیاری به آن پرداختند و عمق فاجعه مشخص شد ، سازمان ملل متحد به یاری شتافت و قرار بود از امسال این تالاب بزرگ با پنج میلیون دلار ساماندهی شود. این تصمیم در فهرست برنامه های عمران سازمان ملل متحد و محیط زیست (UNDP) سازمان ملل متحد قرار گرفت که باتوجه به احداث جاده کمربندی بندرانزلی که ۱۶ کیلومترآن از داخل تالاب انزلی می گذرد ازاین فهرست حذف شد!!!.

 مشخصات و موقعیت جغرافیایی تالاب انزلی :

 تالاب انزلی در ساحل جنوب غربی دریای مازندران در غرب دلتای سفید رود و در جنوب بندر انزلی گسترده است. این تالاب از غرب به کیور چال و آبکنار ، و از جنوب به صومعه سرا و بخشهای شهرستان رشت ، محدود شده است. این تالاب در قسمت جنوبی بندر انزلی قرار دارد و طول متوسط آن در امتداد شرقی –  غربی ، 30 کیلومتر و عرض متوسط آن در امتداد شمالی - جنوبی تقریبا 3 کیلومتر است.

وسعت کنونی آن بیش از 100 کیلومترمربع می باشد؛ در حالی که تالاب انزلی در گذشته با باتلاق های اطراف آن در وسعتی حدود 400 تا 450 کیلومتر گسترده بوده است. حداکثر عمق آب در بهار 5/2 متر در قسمت غربی و میزان بارندگی در این منطقه سالانه 1500 تا 2000 میلی متر است. 27 رودخانه مهم گیلان به این تالاب سرازیر می شوند. رودخانه های کوچک و بزرگی در سمت جنوب ، شرق و غرب به تالاب وارد می شوند که از مهمترین آنها می توان به رودخانه بهمبر، ماسوله رودخانه ، قلعه رودخانه پسیخان ، پیربازار و شیجان رود اشاره کرد. همچنین رودخانه هایی نیز از تالاب خارج می شوند، که عبارتند از: تازه بکند ، نهنگ روگا ، راسته خاله و پیر بازار روگا ، سوسر روگاه که این رودخانه ها در جلوی بندر به یک کانال مشترک تبدیل شده و از طریق همین کانال وارد دریای خزر می شوند.

  چالشهایی که تالاب انزلی با آن مواجه است :

1-     هرساله بیش از‪ ۳۲میلیون مترمکعب فاضلاب خانگی شهرستانهای رشت، انزلی، صومعه‌سرا، فومن و ماسال که حوضه آبخیز تالاب انزلی هستند، وارد تالاب می‌شود.

2-     همچنین ازطریق مزارع کشاورزی در سال حدود دو میلیون لیتر سموم وارد محیط تالاب انزلی می‌شود. تالاب انزلی همچنین محل تخم ریزی بسیاری از ماهیان بومی و مهاجر است که ورود این مواد سمی ذخایر موجود در این زیستگاه را به شدت تهدید می‌کند.

 3- رسوبات حوضه آبخیز تالاب انزلی به طور فزاینده‌ای درحال افزایش است و به علت ضعف عملیات آبخیزداری و تخریب بیش از اندازه حوضه آن سالانه ‪۵۸۵ هزار تن خاک به صورت رسوب به این تالاب سرازیر می‌گردد. هم اکنون یک میلیارد و۲۰۰ میلیون تن گل و لای ناشی از رسوبات که حاصل ۴۰ سال شست و شوی از ۴۰۰۰ کیلومتر مربع خاک حوزه های آبریز بازده رودخانه های منتهی به تالاب است ، درتالاب انزلی وجود دارد. تاچند دهه قبل عمق تالاب انزلی هشت تا ۱۱متربود اما درحال حاضرته نشین شدن رسوبات عمق آن را به ۳ متر رسانده است. هم اکنون سرعت انباشته شدن رسوبات درکف تالاب ۱۰ برابر بیشتر از چهار دهه قبل است.  

4- آلودگیهای صوتی، انتشار ترکیبات خطرناک سرب، اکسید گوگرد، کربن و نیتروژن ناشی از عبور و مرور وسایل نقلیه ازجمله عوامل تخریب اکوسیستم تالاب است.

 5- متأسفانه بارندگیهای پی در پی و کاهش اکسیژن درتالاب به واسطه متصاعدشدن گاز اکسیدسولفید SH2 درسطح تالاب موجب تلف شدن هزاران ماهی درتالاب شده است و با هربار بارندگی و کم شدن اکسیژن برتعداد مرگ و میر ماهیان افزوده می شود.

 6- آلودگی های ناشی از فعالیتهای صنعتی در کنار رودهای منتهی به تالاب برای نمونه می توان اشاره ای به رودخانه زرجوب نمود که یکی از آلوده ترین رودخانه های کشور است. رودخانه زرجوب در مسیر حرکت پذیرای فاضلاب ۱۰ بیمارستان، ۵۲ گرمابه و تعداد ۳۸ واحد صنعتی و کارخانه های متعدد و پسابهای اراضی کشاورزی است، تعداد ۶ شهر، ۵ بخش و ۱۸ دهستان و بیش از ۳۰۰ روستا در حوزه این رودخانه وجود دارد. بخشی از فاضلاب صنعتی کارخانه های حوزه و تمامی فاضلابهای شهری و روستایی بدون تصفیه به رودخانه تخلیه و باعث آلودگی شدید این رودخانه می شود که تلفات مرگ و میر وسیع آبزیان رودخانه و تالاب انزلی را در مقاطع بحرانی باعث می شود.

 7- صید و شکار بی رویه جهت تأمین نیازمندیهای غذایی و گذران اقتصادی که منجر به کاهش جمعیت گونه های وابسته به تالاب می شود.

8- رشد و توسعه شهرها و شهرک های صنعتی بدون مکان یابی صحیح، از عوامل تهدید کننده تالاب انزلی و از منابع مهم آلودگی آب تالاب می باشد. مانند منطقه طالب آباد در حد فاصل تالاب و دریای خزر (فاصله بین بندر انزلی و حسن رود). از ۳۸ واحد صنعتی آلاینده آب در استان گیلان تعداد ۲۳ واحد در حاشیه تالاب و یا در مسیر رودخانه های آن قرار گرفته اند و نقش آنها در آلودگی این اکوسیستم حساس و به خوبی آشکار است.

 9- در اینجا لازم است به رشد گیاهی به نام «آزولا» در تالاب انزلی اشاره نمود. «آزولا» گیاهی است که درمناطق تالابی رشد می کند اما این گیاه  گونه بومی تالاب انزلی نبوده است. این گیاه را چند سال پیش وزارت کشاورزی با همکاری شیلات برای تکثیر وارد کشور نمود! به لحاظ این که این گیاه ازت زیادی تولید می کند تا برای تهیه کودهای ازته از گیاه استفاده شود وهم چنین به عنوان غذای ماهیان پرورشی علفخوار به نام فیتوفاگ داده شود. در ابتدا کشت و تکثیر این گیاه به طور آزمایشی در دریاچه های مصنوعی پرورش ماهی در استان گیلان انجام شد. ولی بذر این گیاه به وسیله پرندگان به تالاب انزلی برده شد و در این تالاب زمینه رشد برای گیاه فراهم بود. این گیاه به صورت گیاهی مهاجم، اگر با رشد آن مبارزه ای فراگیر انجام نشود ظرف چند سال آینده تمام سطح تالاب را خواهد پوشاند. این گیاه با ضخامتی در حدود ۱۰ سانتی متر سطح تالاب را می پوشاند و با این پوشاندن مانع رسیدن نور خورشید به زیر آب می شود و در نتیجه فعل و انفعالات شیمیایی توسط فیتوپلانکتونها در عمق آب انجام نمی شود و هم با مستور شدن سطح تالاب اکسیژن کافی به آبزیان نمی رسد.

 اقداماتی در جهت رفع اشکالات تالاب انزلی :

 1- فعالیتهایی در سالهای اخیر از سوی محیط زیست در خصوص جلوگیری از ریزش آلودگی کشتارگاهها و انواع صنایع به داخل تالاب انزلی صورت گرفته است، در ضمن با پیگیری این سازمان درصد بالایی از واحدهای صنعتی گیلان از سیستم‌های تصفیه فاضلاب برخوردار شده‌اند که این امر با ممانعت از ورود مستقیم فاضلاب‌های شیمیایی سبب شد تا میزان آلودگی دربخشهایی از تالاب انزلی کاهش یابد.

 2- وجود کارخانه کمپوست زباله برای ادامه حیات تالاب انزلی ضروری است. تا چندسال قبل کسی به فکر ساخت کارخانه کمپوست برای حل این معضل نبود تا این که مسوولان به پیشنهاد کارشناسان و صاحب نظران تصمیم به ساخت چنین کارخانه‌ای در این شهر گرفتند. ظرفیت این کارخانه ‪ ۲۵۰تن در روز است و علاوه‌بر زباله‌های شهر انزلی که به طور میانگین روزانه ‪ ۱۲۰تن است قادر به تبدیل بخشی از زباله‌های شهرهای همجوار است.

 3- با توجه به ارزش بین‌المللی تالاب هم ‌اکنون یکی از گروههای تحقیقاتی کشور ژاپن با نام جایکا (آژانس همکاریهای بین‌المللی کشور ژاپن) مشغول پژوهش برای احیاء این تالاب زیبا است.

 گیاهان تالاب :

در گذشته های نه چندان دور، اراضی پیرامون تالاب انزلی تحت تأثیر آن به صورتهای مرطوب و اشباع از آب و همچنین برکه های متعدد ،پذیرای انواع خاصی از درختان آبدوست نظیر بید و توسکا بوده است که گذشته از چشم انداز بسیار زیبا، به دلیل آن که این درخت همچون پمپ آب، آبهای اضافی زمینی را در خود کشیده و سپس تبخیر می کرد باعث خشک شدن زمینهای غرقابی می شده، بدین ترتیب محیطهای پذیرایی حشرات را (برکه ها و آبهای سرگردان) از بین می برد. چوب این درختان نیز در انواع مختلف کاربردهای فراوان محلی داشته است.

در حال حاضر از مهمترین گیاهان موجود در تالاب میتوان از لاله مرداب نام برد که با توجه به زیبایی خود در جذب گردشگر در منطقه تاثیر گذار است. و همچنین می توان به گیاهی با نام نی اشاره کرد که موارد کاربردی برای محلیان منطقه را دارا است.

پرندگان تالاب انزلی:

دریای خزر یکی از مهمترین مناطق زیستگاهی پرندگان آبزی مهاجر است این دریا در مرکز توزیع جغرافیایی جمعیت غازها و اردک های (مرغابی ها) غرب سیبری، خزر و نیل واقع شده و هر ساله در این مسیر پرواز بیش از ۱۰ تا ۱۲ میلیون انواع اردک و غاز، قو و سایر پرندگان به مهاجرت می پردازند. بسیاری از این پرندگان بین یک تا سه ماه از زندگی خود را در حواشی دریای خزر سر می کنند. تالاب انزلی و آبگیرهای حاشیه آن از مهمترین مناطقی است که می تواند بهترین شرایط را برای گذران زمستان پرندگان مهاجر فراهم سازد. تنوع پوشش گیاهی تالاب سبب جلب و جذب پرندگان مهاجر به تالاب انزلی شده است.

از لحاظ پذیرش جمعیت پرندگان مهاجر در تالاب انزلی پنج منطقه مشخص شده که هر کدام وضیعت خاصی از پذیرش جمعیت پرندگان مهاجر دارند.جمعیت پرندگان بارز منطقه مرکزی تالاب نسبت به قسمت های دیگر تالاب به پیری زود رس دچار شده است و این وضعیت به علت وجود پسابهای خانگی، صنعتی و زراعی است که موجب افزایش رویش های گیاهی و مصرف اکسیژن، ترکیب نامناسبی از آلاینده ها و به ویژه فلزات سنگین است. به علت حجم آبی که توسط رودخانه های متعدد به آن وارد می شود مثل یک سد محکم و پایدار در مقابل شوری آب دریا مقاومت کرده و مانع ترکیب و اختلاط دو نوع آب می شود. این منطقه محیط چندان مناسبی نیست ولی به علت رویش گیاهان مناسب تغذیه غازها در زمستانها مأمن و پناهگاه بزرگی از پرندگان می باشد و در فصول دیگر بیشتر پذیرای فلامینگو می باشد. در بخش شرقی تالاب بیشتر جمعیت اردک ها و چنگر به چشم می خورند و سپس با توجه به فراوانی غازها، خروس کولی و کنار آبچرها و بقیه پرندگان از سهم کمتری در این منطقه برخوردار هستند.

پستانداران تالاب انزلی

درباره پستانداران تالاب انزلی مطالب بیشتر و زنده تری را می توان نوشت که در این میان انواعی از پستانداران که در ارتباط مستقیم با تالاب هستند از سایر پستانداران جدا می گردد. وجود حداقل ۱۷ گونه خفاش در تالاب یکی از این مطالب است که نقش عمده ای در کنترل حشرات تالاب دارند.همچنین میتوان از گراز و شغال یاد کرد.

آبزیان تالاب:

 تالاب انزلی یک مخزن آب لب شور با عمق کم به شمار می رود. وجود محیط آبی زنده ای مانند تالاب انزلی در کنار دریای خزر و ارتباط وسیع آن با دریا محیط مطلوبی را برای تخم گذاری انواع ماهیان فراهم ساخته است. وجود ۲۰ گونه ماهی در تالاب انزلی تأیید شده است. که ۱۱ گونه آن بومی، ۸ گونه مهاجر و یک گونه نیمه مهاجر است. ماهی سفید و سوف که از ماهیان مهاجر هستند برای تخم ریزی و زاد و ولد به تالاب آمده و پس از تخم ریزی مجدداً به دریا بازمی گردند. کپورماهیان، اردک ماهی از ماهیان بومی تالاب هستند که به طور دائم در تالاب زیست می کنند. به نظر می رسد تغییرات درجه حرارت دریا و شرایط محیطی تالاب به گونه ای است که این زیستگاه را مساعدترین محل برای تخم گذاری ماهیان و پرورش طبیعی بچه ماهیها ساخته است. از جهت دیگر تالاب انزلی با داشتن آب شیرین و انواع گیاهان و حیوانات آبزی از نظر تغذیه زیستگاه مناسبی برای ماهیان به شمار می رود. جریان و آرامش نسبی آب در تالاب امکان آمیزش اسپرم ماهی نر با تخم ماهی ماده را در شرایط مطلوب فراهم می سازد و ریشه و ساقه گیاهان آبزی محل چسبندگی خوبی برای لاروها به شمار می رود و به همین لحاظ هر ساله گله هایی از انواع ماهیان برای تخم ریزی و تولید مثل به تالاب روی می آورند. این ماهیان منشأ عظیم صیدی هستند که توسط صیادان به انواع مختلف در تالاب انزلی صورت می گیرد. رفت وآمد قایق های موتوری، آلوده شدن آب به روغن سنگین و مواد شیمیایی سمی، صید بی رویه در زمان تخم ریزی، آلودگیهای ناشی از مصرف سموم گیاهی و کود شیمیایی در مزارع اطراف تالاب رفت وآمد ماهی ها رابرای تخم ریزی به تالاب کاهش داده است و امکان تولید مثل به مراتب دشوار و محدود شده است. مهمترین ماهیان تالاب انزلی عبارتند از : اسبله ، سوف ، اردک ماهی(شوک) ، کولمه ، ماهی سفیدو...

در اینجا لازم است یاد آور شویم که با تمام این گفته ها و اینکه این تالاب از نظر زیست محیطی چه قدر با اهمیت است چنانکه زیستگاه گونه های متفاوتی از حیوانات است و علاوه بر این کارکردهای اکولوژیکی، از جاری شدن سیلاب در منطقه انزلی و از آب گرفتگی شهر انزلی در پی افزایش و بالا آمدن آب دریای خزر به عنوان یک کانال اطمینان جلوگیری می‌کند. تصمیماتی در خصوص ایجاد میان گذر (کنار گذر) در تالاب اتخاذ شده است که در صورت تصویب مسیر وزارت راه حدود 300 هکتار از تالاب بین‌المللی انزلی جدا و دچار تخریب و نابودی می‌شود که با توجه به ارزش 8 تا 22 هزار دلاری هر هکتار تالاب بر اساس نرخ‌ های بین‌المللی و احداث مسیر پیشنهادی وزارت راه خسارتی معادل 470 میلیارد ریال به تالاب وارد می‌کند. از سوی دیگر شنیده‌ها حاکیست مسؤولان استانی قصد دارند با خاکریزی در این بخش نسبت به احداث واحدهای مسکونی در آن اقدام کنند که این امر نابودی این تالاب ارزشمند را در پی خواهد داشت. از سوی دیگر اجرای مسیر پیشنهادی وزارت راه تالاب را به دو قسمت کرده و موجب می‌شود کارکردهای آن نابود شود. تالاب بین‌المللی انزلی از 11 رودخانه بالادست آبگیری می‌شود و به 4 روگا آبهای آن تخلیه می‌شوند که در صورت اجرای این پروژه تعدادی از دهانه‌های روگاها مسدود شده و این امر موجب می‌شود که اکولوژیک این تالار بین‌ المللی مختل شود.از طرفی همانطور که شرح دادیم تالاب بین‌المللی انزلی هم ‌اکنون گرفتار جلبک آزولا شده و این جلبک درحال خفه کردن تالاب و موجودات آن است. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که سیلابهای فصلی تنها تنفسگاه این تالاب است که موجب می‌شود آزولا وارد آب شور شده و از بین برود که این امر خود موجب پالایی تالاب بین‌المللی انزلی است. از سوی دیگر بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد احداث میانگذر انزلی علاوه بر اثرات آلودگی صوتی و هوا، خود پالایی تالاب را نیز از بین برده و موجب خشک شدن بخشهای وسیعی از این تالاب می‌شود.

با این اوصاف خدا می داند که چه بر سر تالاب خواهد آمد؟؟؟

با مرغ پنهان 

حرف ها دارم

با تو ای مرغی که می خوانی نهان از چشم

و زمان را با صدایت می گشایی!

چه ترا دردی است

کز نهان خلوت خود می زنی آوا

و نشاط زندگی را از کف من می ربایی؟

در کجا هستی نهان ای مرغ!

زیر تور سبزه های تر

یا درون شاخه های شوق؟

می پری از روی چشم سبز یک مرداب

یا که می شویی کنار چشمة ادراک بال و پر؟ 

هر کجا هستی، بگو با من.

روی جاده نقش پایی نیست از دشمن.

آفتابی شو! 

رعد دیگر پا نمی کوبد به بام ابر.

مار برق از لانه اش بیرون نمی آید.

و نمی غلتد دگر زنجیر طوفان بر تن صحرا.

روز خاموش است، آرام است.

از چه دیگر می کنی پروا؟

سلام. امشب که به وبلاگم سر زدم میخواستم حذفش کنم؟؟؟؟!!!!! 

چون من اون رو واسه عکسهام ساخته بودم ولی دیگه حوصله آپلود کردنشو ندارم تا اینکه بعد از یه مدت دوباره باز نشه!!!!! 

ولی دلم نیومد. نگهش میدارم تا هر وقت سر حوصله بودم یه سر و سامونی بهش میدم. شاید از این به بعد فقط نوشتم!!!!! 

واقعا نمیدونم چه کار میکنم؟؟؟ 

شاید بودم؟؟ شایدم نبودم؟؟ 

خیلی خسته و تنهام!! 

دلتنگم! ولی دلتنگ چی؟دلتنگ کی؟  

نمیدونم

نمیدونم 

نمیدونم 

نمیدونم!!!!!!